Zwitserland: partner en fiscale woonplaats (2028)
Zwitserland: stijgt de belasting op het pensioen van uw partner? Fiscale woonplaats, verdrag en progressievoorbehoud voor inkomsten 2027, aanslagjaar 2028.
Wordt het Belgische pensioen van uw partner zwaarder belast wanneer u in 2027 naar Zwitserland verhuist, voor aanslagjaar 2028?
Het progressievoorbehoud wordt per belastingplichtige berekend en verhoogt dus niet automatisch het tarief op het pensioen van de andere partner. Doorslaggevend zijn de fiscale woonplaats, de toepassing van het verdrag en de aanslagregeling, afhankelijk van de individuele omstandigheden.
Dit artikel gebruikt een algemeen voorbeeld voor inkomstenjaar 2027 en aanslagjaar 2028. Bedragen die uitdrukkelijk op 2026 slaan, zijn geen bevestiging van de nog te indexeren bedragen voor 2027.
Het voorbeeld: werken in Zwitserland, partner in België
Een wettelijk samenwonende partner verhuist voor een rechtstreeks arbeidscontract naar Zwitserland. De andere partner blijft in de Belgische woning wonen, ontvangt een Belgisch pensioen en verblijft geregeld in Zwitserland.
Drie vragen moeten apart worden behandeld: waar is ieder fiscaal inwoner, hoe verloopt de Belgische aanslag en welke inkomsten kan het progressievoorbehoud raken?
Uitschrijving uit België is relevant, maar beslist deze vragen niet alleen. Ook het behoud of de beëindiging van de wettelijke samenwoning heeft gevolgen buiten de inkomstenbelasting.
Progressievoorbehoud wordt per persoon berekend
Wanneer België een inkomen volgens een dubbelbelastingverdrag vrijstelt, kan het dat inkomen toch meetellen om het tarief op de overige inkomsten te bepalen. Dat is het progressievoorbehoud.
Bij een gemeenschappelijke aanslag gebeurt deze berekening volgens de analyse per belastingplichtige, op het eigen totale netto-inkomen. Hetzelfde geldt voor de belastingvermindering voor pensioenen.
Het verdrag met Zwitserland past de beschreven vrijstellingsmethode toe op inkomsten die daar daadwerkelijk belast zijn. Het Zwitserse loon moet dus met bewijs van de Zwitserse belasting worden beoordeeld.
Als alleen de werkende partner een vrijgesteld buitenlands loon heeft, verhoogt dat loon niet rechtstreeks het tarief op het Belgische pensioen van de andere partner. Eventuele eigen Belgische belastbare inkomsten van de werkende partner kunnen wel door het progressievoorbehoud worden geraakt.
Daaruit volgt geen garantie dat de volledige gezinsberekening ongewijzigd blijft. Toeslagen, toerekeningen en andere voordelen vragen een afzonderlijke berekening.
Het gezinsvermoeden kan een Belgische woonplaatsdiscussie veroorzaken
De Belgische wet kent volgens de analyse twee vermoedens:
de inschrijving in het Rijksregister doet een weerlegbaar vermoeden van rijksinwonerschap ontstaan;
voor gehuwden en wettelijk samenwonenden ligt de fiscale woonplaats naar intern recht waar het gezin gevestigd is, met een gezinsvermoeden waartegen geen tegenbewijs mogelijk is.
Als de partner in de gezamenlijke Belgische woning blijft, kan de administratie aanvoeren dat het gezin in België gevestigd blijft. De uitschrijving van de werkende partner volstaat dan niet om het Belgische inwonerschap uit te sluiten.
De beschikbare woningen, persoonlijke en economische belangen en werkelijke verblijven moeten daarom samen worden gedocumenteerd.
Het verdrag België–Zwitserland kan de doorslag geven
Als beide landen iemand als inwoner beschouwen, bepaalt het verdrag de fiscale woonplaats achtereenvolgens aan de hand van:
het duurzaam tehuis;
het middelpunt van de levensbelangen;
het gewoonlijk verblijf;
de nationaliteit.
Een beschikbare woning in beide landen lost het eerste criterium niet op. Een Zwitserse baan en een hoofdzakelijk Zwitsers verblijf zijn relevante elementen, maar de criteria worden in volgorde onderzocht.
Het verdrag kan voorgaan op het Belgische gezinsvermoeden. Een Zwitserse huurovereenkomst, lokale inschrijving, loonfiches met bronbelasting en een attest van fiscale woonplaats helpen het dossier onderbouwen.
De analyse vermeldt daarnaast een ministerieel standpunt en een rulingpraktijk waarin de ene partner onder de personenbelasting valt en de andere als niet-inwoner wordt behandeld. De afzonderlijke aanslagregeling staat niet met zoveel woorden in de wet en de kantoorpraktijk is niet steeds eenvormig. Bevestiging bij het belastingkantoor of een voorafgaande beslissing blijft daarom aangewezen.
Scenario A: de verhuis wordt fiscaal aanvaard
Als de werkende partner als niet-inwoner wordt aanvaard en de andere partner afzonderlijk wordt belast, vermeldt de achterblijvende partner het Zwitserse loon niet in de eigen aangifte.
Het Belgische pensioen blijft in het beschreven geval in België belast. Er is bij deze partner geen vrijgesteld buitenlands inkomen dat een progressievoorbehoud op het pensioen doet ontstaan.
De hervorming van juli 2026 verhoogt volgens de analyse de belastingvrije som stapsgewijs, maar past ook de pensioenvermindering aan om dat voordeel te neutraliseren. Een automatische belastingbesparing op het pensioen mag daarom niet worden beloofd.
Het exacte resultaat voor inkomstenjaar 2027 vereist de toepasselijke geïndexeerde bedragen en de volledige persoonlijke gegevens.
Scenario B: België handhaaft een gemeenschappelijke aanslag
Als de administratie beide partners als Belgische inwoners behandelt, moet het Zwitserse loon in de kolom van de werkende partner worden vermeld, met toepassing van de verdragsvrijstelling wanneer de voorwaarden vervuld zijn.
Heeft die partner geen andere Belgische belastbare inkomsten, dan ontstaat door het progressievoorbehoud in principe geen belasting op zulke andere inkomsten. Het loon verhoogt evenmin rechtstreeks het tarief in de kolom van de pensioenontvanger.
Het huwelijksquotiënt wordt volgens de analyse niet toegepast wanneer het nadelig uitvalt. De vermelde hervorming verlaagt het plafond voor koppels waarvan niet beide partners de wettelijke pensioenleeftijd hebben bereikt tot 5.030 euro voor aanslagjaar 2028.
Andere neveneffecten, waaronder de toerekening van voordelen voor een kind ten laste, zijn zonder volledige berekening niet vastgesteld. Een beperkte rechtstreekse invloed op het pensioen is dus geen garantie van een identieke totale aanslag.
Als het verdrag de werkende partner uiteindelijk aan Zwitserland toewijst, moet de Belgische behandeling daarmee worden afgestemd.
Ook de partner kan in Zwitserland fiscaal inwoner worden
De woonplaats van de partner die in België blijft, verdient een eigen onderzoek.
Volgens de analyse kan een persoon zonder beroepsactiviteit naar Zwitsers recht een fiscaal verblijf hebben vanaf 90 dagen, waarbij tijdelijke onderbrekingen dit niet noodzakelijk doorbreken. Bij regelmatige langere verblijven kan dus ook voor deze partner dubbele woonplaats ontstaan.
Het verdrag moet dan opnieuw worden toegepast. De Belgische inschrijving, beschikbare woning, persoonlijke banden en werkelijke verblijven zijn relevant; geen enkel element mag los van de hiërarchie van het verdrag als doorslaggevend worden voorgesteld.
Een eenvoudige verblijfskalender met reisbewijzen helpt om beide dossiers te onderbouwen.
Fiscaal verblijf en verblijfsrecht zijn verschillend. Een niet-werkende EU-burger kan volgens de aangehaalde regeling tot drie maanden zonder vergunning in Zwitserland verblijven. Voor een langer verblijf zijn aanmelding en een verblijfsvergunning zonder beroepsactiviteit nodig, met voldoende middelen en een ziekteverzekering.
De officiële toelichting over gezinshereniging vermeldt echtgenoten. Een Belgische wettelijke samenwoning geeft daarom niet zonder onderzoek dezelfde Zwitserse verblijfsrechten; dit moet vooraf bij het kanton worden nagevraagd.
Als de partner verdragsinwoner van Zwitserland zou worden, moet ook de kwalificatie van het Belgische pensioen opnieuw worden onderzocht. De analyse laat de behandeling van een gemengd werknemers- en zelfstandigenpensioen in dat scenario open.
Wettelijke samenwoning behouden of beëindigen?
Uitschrijving uit België beëindigt de wettelijke samenwoning niet. Deze eindigt volgens de analyse door huwelijk, overlijden of een gezamenlijke dan wel eenzijdige verklaring bij de gemeente.
Behouden betekent dat het Belgische gezinsvermoeden relevant blijft, maar ook dat de burgerrechtelijke bescherming moet worden meegewogen. De analyse noemt onder meer de Vlaamse vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning voor wettelijk samenwonenden, zonder minimumduur, onder de toepasselijke voorwaarden.
Beëindigen neemt volgens het beschreven kader het specifieke gezinsvermoeden voor gehuwden en wettelijk samenwonenden weg. Het heeft echter erfrechtelijke gevolgen. Het wettelijke erfrecht van de partner vervalt; voor feitelijk samenwonenden vereist de genoemde Vlaamse vrijstelling drie jaar ononderbroken samenwonen met een gemeenschappelijke huishouding. Uitschrijving en apart wonen kunnen dat bewijs bemoeilijken.
Trouwen verandert voor de Belgische inkomstenbelasting op dit punt niets tegenover wettelijke samenwoning. De Zwitserse regels inzake gezinshereniging en belasting moeten afzonderlijk worden nagegaan.
Een relatievorm wijzigen uitsluitend op basis van een onbevestigde belastingbesparing kan dus een onevenredig verlies aan bescherming veroorzaken.
Kind ten laste: beoordeel dit afzonderlijk
Een kind moet op 1 januari van het aanslagjaar deel uitmaken van het gezin en onder de toepasselijke grens van nettobestaansmiddelen blijven.
De analyse vermeldt 12.300 euro voor inkomstenjaar 2026, ongeacht de gezinssituatie. Het bedrag voor 2027 moet na indexering worden vastgesteld.
Voor beroepsinkomsten wordt in het beschreven kader rekening gehouden met een kostenforfait van 20 %. De gedeeltelijke vrijstelling voor studentenarbeid hangt samen met een studentenovereenkomst en mag niet zonder onderzoek worden toegepast op een buitenlandse baan.
Studiebeurzen tellen volgens de analyse niet mee, behalve doctoraatsbeurzen. De aard van de beurs moet dus worden vastgesteld.
Vanaf aanslagjaar 2030 wordt de bijkomende toeslag voor alleenstaande ouders volgens de vermelde hervorming beperkt tot een omschreven huishoudsituatie. Dat toekomstige voordeel mag niet worden verward met de woonplaatsbeoordeling voor 2027.
Vertrekaangifte, woning en Zwitserse aangifte
Bij vertrek uit België vermeldt de analyse een bijzondere aangifte, in principe binnen drie maanden na vertrek, voor de periode van 1 januari tot de vertrekdatum.
Na vertrek kunnen Belgische lonen, vertrekvakantiegeld of bonussen voor eerder Belgisch werk nog een aangifte in de belasting van niet-inwoners vereisen.
Ook een aandeel in de Belgische woning moet worden beoordeeld. Volgens het beschreven kader kan de aangifteplicht ontbreken wanneer de Belgische onroerende inkomsten onder 2.500 euro blijven en er geen andere Belgische inkomsten zijn. Controleer dit met het kadastraal inkomen en de eigen situatie.
Aan Zwitserse kant vermeldt de analyse een verplichte aanvullende gewone aanslag bij een brutoloon boven 120.000 CHF naast de bronbelasting. De Belgische woning en het overige vermogen vragen dan ook een Zwitserse beoordeling. De precieze verwerking en eventuele kantonale verschillen zijn hier niet berekend.
Veelgestelde vragen
Verhoogt mijn Zwitserse loon automatisch de belasting op het pensioen van mijn partner?
Nee. Het progressievoorbehoud wordt per belastingplichtige berekend. De woonplaats en andere onderdelen van de gezinsberekening moeten wel afzonderlijk worden beoordeeld.
Bewijst uitschrijving dat ik geen Belgisch inwoner meer ben?
Niet op zichzelf. Het gezinsvermoeden en, bij dubbele woonplaats, de verdragscriteria blijven van belang.
Kunnen partners fiscaal in verschillende landen wonen?
De analyse beschrijft een mogelijke afzonderlijke behandeling op basis van het verdrag en de aangehaalde praktijk. De concrete aanslagregeling moet worden bevestigd.
Mag mijn partner onbeperkt als bezoeker in Zwitserland verblijven?
Nee. Fiscale verblijfsregels en verblijfsrecht hebben eigen voorwaarden en termijnen. Vraag de vereiste status vooraf aan het kanton.
Moeten we de wettelijke samenwoning beëindigen?
Die keuze vraagt meer dan een belastingvergelijking. De fiscale winst is onzeker, terwijl erfrechtelijke bescherming kan verdwijnen.
Kan ik de bedragen voor 2026 gebruiken om 2027 definitief te berekenen?
Nee. De toepasselijke bedragen voor inkomstenjaar 2027 en aanslagjaar 2028 moeten worden onderscheiden van oudere of nog te indexeren parameters.
Bronnen
Kamer — Toelichting bij het avenant België–Zwitserland van 10 april 2014.
Verdrag België–Zwitserland van 28 augustus 1978 — Geconsolideerde tekst.
Parlementaire vraag nr. 757 van 7 mei 1991 — Gereproduceerde tekst.
Circulaire 2025/C/9 — Zwitserse AVS-pensioenen, gereproduceerde tekst.
Algemene informatie, geen persoonlijk fiscaal advies. De regels kunnen elk jaar veranderen en de fiscale behandeling hangt af van de individuele situatie.
Nood aan fiscaal advies op maat van uw situatie?
Zit u in een vergelijkbare situatie? BeFiscal heeft al dossiers zoals dit behandeld. Voor een schriftelijke fiscale analyse op maat van uw eigen cijfers en situatie klikt u op de chatknop ‘Stel uw vraag’ rechts op deze pagina: onze assistent neemt het over, verzamelt de nodige informatie en begeleidt u tot uw persoonlijke schriftelijke analyse.