Een Amerikaanse 401(k) opnemen in België in 2026: wat met uw green card?

Een Belgische inwoner met een Amerikaanse 401(k) moet vóór de opname zowel zijn Amerikaanse fiscale status als de Belgische kwalificatie van het pensioen laten beoordelen. Het verdrag kan de heffing aan België toewijzen en afzonderlijke Belgische tarieven kunnen mogelijk zijn, maar de uitkomst hangt af van de individuele omstandigheden.

Dit artikel behandelt het kader voor inkomstenjaar 2026, aanslagjaar 2027; het rekenvoorbeeld is uitsluitend illustratief en voorspelt geen toekomstige tarieven.

Waarom eerst uw Amerikaanse status controleren?

Een typisch geval is iemand die vroeger in de Verenigde Staten werkte, daar een werkgeverspensioen opbouwde en inmiddels in België woont. Een oude green card kan dan nog fiscale gevolgen hebben.

Het vervallen van de fysieke kaart beëindigt de Amerikaanse fiscale verblijfsstatus niet automatisch. Laat daarom eerst vaststellen of, wanneer en op welke grond die status werd beëindigd. Ook eerdere aangiften en een eventueel beroep op het belastingverdrag zijn relevant.

Wie een green card opgeeft of zich fiscaal op verdragswoonplaats beroept, moet vooraf de Amerikaanse expatriatieregels laten toetsen. Een long-term resident heeft in beginsel in minstens 8 van de laatste 15 belastingjaren de betrokken verblijfsstatus gehad; voor bepaalde verdragsjaren geldt een uitzondering.

Bij de beoordeling van covered expatriate speelt onder meer de attestering van fiscale naleving over de vijf voorafgaande belastingjaren via formulier 8854. Een regularisatie maakt die attestering niet vanzelf mogelijk: de vereiste jaren en verplichtingen moeten afzonderlijk worden gecontroleerd.

Wat bepaalt het verdrag België–Verenigde Staten?

Artikel 17, § 1, a) van het verdrag van 27 november 2006 wijst de belastingheffing over pensioenen in beginsel toe aan de woonstaat van de uiteindelijk gerechtigde. Voor een verdragsinwoner van België kan dat ook een eenmalige pensioenuitkering omvatten.

Die hoofdregel moet samen worden gelezen met de woonplaatsregels en de saving clause van artikel 1, § 4. Onder meer Amerikaans burgerschap, fiscale verblijfsstatus en toepasselijke expatriatieregels kunnen de uitkomst veranderen. Alleen een Belgisch adres volstaat dus niet om Amerikaanse belasting uit te sluiten.

Artikel 17, § 1, b) bevat bovendien een vrijstellingsregel voor pensioenbedragen die in de andere staat vrijgesteld zouden zijn indien de begunstigde daar woonde. Een eventueel Roth-deel verdient daarom een afzonderlijke beoordeling; het woord “Roth” alleen bewijst niet dat iedere uitkering vrijgesteld is.

Hoe vermijdt u een onverwachte Amerikaanse inhouding?

Een Amerikaanse pensioenuitkering aan een buitenlandse begunstigde kan standaard aan 30 % broninhouding onderworpen zijn. Geldige documentatie kan een lager verdragspercentage ondersteunen.

Formulier W-8BEN is daarbij relevant voor een daarvoor in aanmerking komende niet-Amerikaanse begunstigde. Laat eerst uw status en verdragsrecht bevestigen en vraag daarna aan de beheerder welke inhouding hij zal toepassen. Een inhouding is niet noodzakelijk gelijk aan de uiteindelijk verschuldigde belasting.

Wanneer zijn afzonderlijke Belgische tarieven mogelijk?

De Belgische behandeling vereist een onderzoek van het pensioenplan, de bijdragen en de uitkeringsvorm. De naam 401(k) garandeert op zichzelf geen bepaald tarief.

Bij kwalificatie als aanvullend pensioenkapitaal zijn onder meer artikelen 34 en 171 WIB 92 relevant. Een beslissing over een ander pensioenplan biedt geen bindende zekerheid voor uw eigen dossier.

In het toepasselijke kader kunnen persoonlijke bijdragen vanaf 1993 onder voorwaarden aan 10 % worden belast. Voor werkgeversbijdragen spelen onder meer leeftijd, pensionering, loopbaan en effectieve activiteit een rol. De tarieven 20 %, 18 %, 16,5 % en 10 % zijn dus geen vrij te kiezen opties.

Vraag een uitsplitsing van persoonlijke bijdragen, werkgeversbijdragen, opbrengsten en een eventueel Roth-deel. Laat ook de Belgische fiscale toerekening van die onderdelen controleren. Bij periodieke pensioenuitkeringen kan progressieve belasting gelden; verschillende opnamevormen moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

Een illustratief rekenvoorbeeld

Veronderstel een reeds vastgestelde belastbare grondslag van 200.000 euro, waarvan 100.000 euro tegen 10 % en 100.000 euro tegen 20 % mag worden belast. De basisbelasting bedraagt dan:

• 100.000 × 10 % = 10.000 euro;

• 100.000 × 20 % = 20.000 euro;

• samen 30.000 euro.

Bij een illustratieve gemeentelijke aanvullende belasting van 7 % op die belasting komt daar 2.100 euro bij: samen 32.100 euro.

Als voor het tweede deel rechtsgeldig 16,5 % geldt, wordt dezelfde berekening 26.500 euro plus 1.855 euro, dus 28.355 euro. Het verschil is 3.745 euro.

Dit is geen nettoberekening: eventuele sociale bijdragen, Amerikaanse heffing, kosten en wisselkoerseffecten zijn niet inbegrepen. Ook de veronderstelde verdeling moet met documenten worden onderbouwd.

Welke voorbereiding is nodig?

Verzamel vóór een opname:

• de plandocumenten en volledige bijdragehistoriek;

• bewijs van uw fiscale woonplaats en Amerikaanse status;

• eerdere Amerikaanse aangiften en relevante beëindigingsdocumenten;

• de voorwaarden voor uitbetaling en de verwachte broninhouding;

• een Belgische beoordeling van kwalificatie, tarieven en eventuele sociale bijdragen.

Een uitkering in inkomstenjaar 2026 moet, voor zover aangifteplichtig, worden verwerkt in de Belgische aangifte voor aanslagjaar 2027. Bewaar de uitkeringsnota en de fiscale attesten. Reserveer geld voor Belgische belasting wanneer daarop geen Belgische voorheffing is ingehouden.

Veelgestelde vragen

Beëindigt een verlopen green card mijn Amerikaanse belastingplicht?

Niet automatisch. De fiscale beëindiging en de bijbehorende formaliteiten moeten afzonderlijk worden vastgesteld.

Betaal ik met een Belgisch adres automatisch 0 % in de Verenigde Staten?

Nee. De verdragswoonplaats, eventuele Amerikaanse hoedanigheden, documentatie en bijzondere expatriatieregels moeten eerst worden gecontroleerd.

Wordt iedere 401(k) in België tegen 10 % belast?

Nee. De kwalificatie van het plan, de herkomst van de bijdragen en de uitkeringsvoorwaarden bepalen welke behandeling mogelijk is.

Is wachten met opnemen altijd voordeliger?

Nee. Een mogelijk lager Belgisch tarief moet worden afgewogen tegen wijzigingen in regels, kosten, marktrisico en wisselkoersrisico.

Mag ik ervan uitgaan dat een Roth-deel vrijgesteld is?

Nee. Zowel de Amerikaanse voorwaarden van de concrete uitkering als de toepassing van het verdrag moeten worden onderzocht.

Bronnen

• Verdrag België–Verenigde Staten van 27 november 2006, artikelen 1, 4 en 17.

• Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, artikelen 34 en 171.

• IRS, Instructions for Form 8854.

• IRS, Plan distributions to foreign persons require withholding.

• FSMA, Hoe worden aanvullende pensioenen belast.

Dit artikel beschrijft een algemeen kader en is geen persoonlijk fiscaal advies. Regels kunnen jaarlijks wijzigen en de fiscale behandeling hangt af van de precieze situatie.

Nood aan fiscaal advies op maat van uw situatie?

Bevindt u zich in een vergelijkbare situatie? BeFiscal heeft al dossiers zoals dit behandeld. Voor een schriftelijke fiscale analyse op maat van uw eigen cijfers en situatie klikt u op de chatknop ‘Stel uw vraag’ rechts op deze pagina: onze assistent neemt het over, verzamelt de nodige informatie en begeleidt u tot aan uw persoonlijke schriftelijke analyse.